Onderdruk jij woede en verdriet

Of geef je ze toch een plaats

Passief met onze gevoelens

 

Blijdschap, verdriet, woede en angst. Ik hoor mensen vaak zeggen dat ze geen plaats hebben in conflicten, bij een leidinggevende of helpers. Ze staan in de weg van het doel en zijn zo een storende factor die alleen maar nadelig is. Ik kan er niet harder tegen gekant zijn.

 

Wat als we onze gevoelens nu eens niet onderdrukken en ze gebruiken om het gesprek goed te laten verlopen. Waarom zou je niet verontwaardigd mogen zijn als je baas je op je donder geeft.

 

Hoe vaak heb jij een functionerings- of beoordelingsgesprek? Je baas heeft het mooi voorbereidt. En zolang je met alles akkoord bent, valt er weinig te zeggen. Dan zullen ze je zelfs (hopelijk) nog vragen hoe het met je gaat. Maar waarom zou je niet mogen zeggen “Hey zo niet…” Neen. Vaker worden je gevoelens tegen je gebruikt. “Als je niet kalm kan blijven dan heeft dit geen zin. We hebben het er nog wel eens over als je gekalmeerd bent.” .

 

Hetzelfde geldt in je vriendenkring. Dezelfde persoon is weeral te laat. Daar wordt dan eens lachend iets over gezegd. Maar als jij je er toch op doorgaat, dan krijg je steevast te horen: “Je kent hem toch”… Of als iemand iets kwetsend zegt “hij bedoelt dat niet slecht”… Ik weet nog maar al te goed hoe het voor mezelf was, toen ik weinig tactvol een boodschap kon overbrengen. “Sander is een bruut maar hij bedoelt dat goed. Als je hem beter leert kennen dan leer je wel dat hij zijn hart op de juiste plaats heeft”. Gelukkig ben ik die fase wel door.

 

Enfin, je kent wel genoeg situaties waarin je verdrietig of boos bent en dat goed wegstopt. Maar wat heeft dat nu te maken met assertiviteit? Nou net alles. Als je zwijgt, dan kom je niet op voor jezelf. En als je je gevoelens onderdrukt, dan ga je uiteraard daar niet over beginnen. Dus als je assertief wilt zijn, ga je ook naar je gevoelens moeten luisteren.

 

Wat doen gevoelens

 

Kort gezegd geven gevoelens aan wat iemand of iets met je doet. Ze zorgen ervoor dat je alert kunt reageren. En ze hebben elk hun eigen functie. Zo zullen blijdschap en verdriet je dichter bij mensen brengen. Woede geeft aan dat je grenzen overschreden worden en zorgt voor afstand. En dan is er nog angst. Angst zorgt ervoor dat we onmiddellijk actie kunnen ondernemen.

 

Angst

 

Angst gaat terug naar het oudste deel van ons brein. Angst schakelt alles uit in ons lichaam omdat we snel moeten kunnen reageren. En dan is piekeren geen goed idee. Als we angst ervaren reageren we op drie manieren. Vechten, Vluchten of bevriezen. (Fight-Flight-Freeze)

 

Als we vroeger oog in oog stonden met een tijger moesten we ook onmiddellijk reageren. Niet nadenken, niet gaan terugdenken aan het verleden of wegdromen naar de toekomst. Dus hoe is angst nog nuttig voor ons? Wij gaan (normaal) niet meer oog in oog komen te staan met een tijger.

 

Daarom neem ik een voorbeeld uit het verkeer.. Ik herinner me nog een keer dat ik als kind met mijn moeder in de auto zat. Het had gesneeuwd en bij een kruispunt slipte we een beetje. Een andere auto kwam er aan en mijn moeder zat met de schrik dat weg gingen botsen. Instinctief had ze haar arm voor me gegooid voor mocht dat zo zijn. Zo zou mij in ieder geval niets kunnen overkomen. Omdat ze puur instinctief reageerde zou ze mijn leven gered kunnen hebben. Niet dat het nodig was want ik had mijn gordel aan. (We zijn trouwens niet gebotst.)

 

Een ander – cliché – voorbeeld zou een vrouw zijn die op haar stoel spring omdat ze een muis ziet. Die sprong is een vlucht reactie. Maken dat je weg bent. Hetzelfde geldt voor het zien van een ongelooflijke grote spin en drie kamers verder vluchten. Maar ook bij menselijke gedragingen is angst nog nuttig.

 

Stel je bent in een discussie met iemand. Ze wordt heftiger en heftiger. En de andere is nogal een heethoofd. Dan kan je angst je helpen in het geval dat de andere zou uithalen. Hij moest maar eens slaan of met iets gooien. Als je op dat moment geen angst voelt, ben je niet klaar om terug te vechten of te vluchten. Maar dat neemt niet weg dat veel mensen -terecht- bevriezen.

 

Dus, angst kan je best zijn gang laten gaan.

 

Geluk en verdriet

 

Deze twee zetten we samen want ze zorgen allebei voor verbinding. Je geluk wil je delen met mensen en dat geeft iets om over te spreken. Bij het halen van een diploma kun je zo van iedereen felicitaties krijgen. Bij het vinden van een job, is je omgeving ook blij voor je. Bij je verjaardag, bij het zien van een zonsondergang, bij een lekker gerecht, is geluk iets dat er voor zorgt dat je hierover kan delen. Het zorgt voor iets gemeenschappelijk. Je zoekt met andere woorden mensen op om te delen. En zo wordt het geluk ook intenser. Jouw geluk is mijn geluk. Wie wordt er nu niet blij, als er iets geweldig gebeurd in het leven van zijn vrienden?

 

Vanuit verdriet zoeken we ook verbinding op. Alleen gebeurd dit dan vanuit de negatieve ervaringen. Iemand die droevig is of weent, nodigt uit om getroost te worden. Als een van je vrienden of collega’s het moeilijk heeft. Dan wil je toch gewoon vragen wat er scheelt? En vaak gevolgd door te vragen: hoe kan ik helpen? Of je moest die collega natuurlijk niet graag hebben. Dan rol je eens met je ogen.

 

Zowel verdriet als geluk zijn dus de initiators van het samenkomen. Zij zorgen ervoor dat je elkaar aankijkt en dat je elkaar aanspreekt. Ze verbinden jou, met de andere.

 

Woede

 

Woede of boosheid zorgt ervoor dat je grenzen stelt. Het zorgt er voor dat je afstand neemt van wat er gebeurd. Als iemand letterlijk tegen je schenen stamp, dan ga je achteruit en laat je dat niet meer toe. Als iemand je uitmaakt voor het vuil van het straat, dan ga je daar ook van weg. Of wel zeg je dat hij moet stoppen, of je gaat fysiek weg. Of ik hoop toch dat je je niet laat uitkafferen.

 

Bij vrienden kan het natuurlijk wat langer duren voor je echt boos wordt. Zeker afhankelijk van hoe goed jij je grenzen bewaakt. Zo is er altijd wel die ene vriend die wat geld leent, en het nooit terug geeft. Dat pintje op café dat hij je nog wel terug zou trakteren? Juist ja. Ook daar komt na verloop van tijd wel een eind aan. Je bent niet de goede fee die blijft geven. Op een bepaald moment ben je het beu en zeg je neen. Voor zij die slecht zijn in het bepalen van grenzen, is dit het moment dat “de emmer overloopt”. En als hij overloopt…

 

Dus assertief met gevoelens

 

Volgende keer als je dus iets van gevoelens voelt, onderdruk ze dan niet maar luister. En stel de vraag: Wat wil je echt? Wil je weg gaan? Wil je een knuffel? Dan weet je ook meteen wat je voelt, echt is, of je jezelf iets wijsmaakt.

 

Hou er rekening mee dat je kwaad kunt zijn op de persoon die uit je buurt moet blijven en dat je nadien wel je maatje opbelt voor die knuffel. Maar dan komt het verdriet na de gebeurtenis. En blijft woede de eerste emotie.